لاهیج دیلم | به مناسبت روز جهانی موزه و میراث فرهنگی، گیلخبر در ادامه بررسی وضعیت آثار تاریخی استان، پس از پرداختن به بناهای تاریخی رشت در سال گذشته، این بار به سراغ چند بنای تاریخی در دیگر شهرستانهای گیلان رفته است؛ بناهایی ارزشمند که با وجود ثبت ملی و اهمیت تاریخی، همچنان با مشکلاتی چون فرسودگی، تخریب و نبود رسیدگی مناسب مواجهاند.
نخستین مکانی که به آن میپردازیم، مسجد «اسپی مزگت» در شهرستان تالش بود. به گفته کارشناسان باستانشناسی گیلان، مسجد قدیمی در گیلان بسیار کم است و اسپی مزگت جزو معدود مساجد تاریخی استان به شمار میرود. این بنا در قرون پنجم و ششم هجری قمری، همزمان با دوره سلجوقیان، ساخته شده است. با وجود قدمت بالای این بنا، در حال حاضر تنها یک تابلوی میراث فرهنگی در مقابل آن نصب شده و متأسفانه سالهاست که این اثر تاریخی در دل طبیعت رها شده است.
در شرق استان نیز همین مشکلات است. لاهیجان یکی از قدیمیترین شهرهای گیلان است؛ بهطوری که در دوران اشکانیان، دژی به نام «کهندژ» در شش کیلومتری این شهر وجود داشته است.
در شهر لاهیجان به مسجد اکبریه میپردازیم. این مسجد در قرن چهارم هجری قمری ساخته شده و در دورهای محل حکومت کیائیان، حکمرانان گیلان، بوده است. مسجد اکبریه در آذرماه سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، اما اکنون متأسفانه به حال خود رها شده است.
در بخش دیگری از این گزارش، به شهر سیاهکل می پردازیم و کاروانسرای تیتی را بررسی میکنیم؛ کاروانسرایی که قدمت آن به دوران صفویه بازمیگردد. این بنا علاوه بر پیشینه تاریخی، دارای معماری منحصربهفردی است که آن را از دیگر کاروانسراها متمایز میکند. با این حال، این اثر تاریخی نیز مانند بسیاری از بناهای تاریخی دیگر، تا حدودی تخریب شده، دیوارهای آن فروریخته و رسیدگی مناسبی به آن نمیشود.
آخرین مکانی هم که بررسی میکنیم شهر لنگرود است؛ شهری تاریخی که نام آن بیش از ۹۰۰ سال قدمت دارد و از شهرهای کهن استان گیلان محسوب میشود.
در لنگرود به خانه منجمباشی میپردازیم. این خانه متعلق به دوره قاجار است و در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد، اما با وجود ارزش تاریخی، رسیدگی مناسبی به آن صورت نمیگیرد.
این آثار فقط چند بنای قدیمی و دیوارهای فرسوده نیستند؛ هر کدام بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی گیلاناند. از اسپی مزگت تالش تا خانه منجمباشی لنگرود، روایت مشترکی دیده میشود؛ بناهایی که سالهاست میان وعدههای مرمت، کمبود اعتبار و بیتوجهی، آرامآرام فرسوده میشوند.
انتظار میرود مسئولان و متولیان میراث فرهنگی و دستگاههای مرتبط، پیش از آنکه دیر شود، برای حفظ، مرمت و احیای این بناها اقدامات جدی و عملی انجام دهند. اگر امروز برای نجات این آثار تصمیمگیری نشود، فردا چیزی جز نامی در کتابها و چند عکس آرشیوی از آنها باقی نخواهد ماند. میراث فرهنگی، سرمایهای نیست که بتوان پس از نابودی دوباره آن را ساخت؛ و فراموشی این بناها، در واقع فراموشی بخشی از تاریخ و هویت گیلان است.
- نویسنده : مهرناز جوانمرد
- منبع خبر : گیل خبر
